Skolyoz Ameliyatı

Bireylerde genellikle ergenlik döneminde görülebilen omurga eğriliği skolyoz olarak ifade edilir. Korse, ilaçlar ve fizik tedavi gibi birçok farklı tedavi yönteminin denenmesine rağmen sonuç alınamadığında etkin bir tedavi için skolyoz ameliyatı gibi cerrahi bir operasyon uygulanabilir. Operasyon kişinin fiziksel görünümünü iyileştirerek ve sosyal yaşantısına katkı sunarak hayat kalitesini yükseltmek için uygulanır.

Skolyoz omurganın normalin dışında yana doğru eğrilmesi şeklinde ortaya çıkan bir ortopedik problemdir. Bazen hafif bir şiddette oluşabileceği gibi bazen çok ciddi sağlık problemleri ortaya çıkarabilir. Genellikle hafif bir rahatsızlık olarak ortaya çıkarken, eğer küçük yaşta hastalarda rahatsızlıklar artış gösterirse ciddi bir müdahale olarak skolyoz ameliyatı uygulaması gerçekleştirilebilir. Ameliyatın kararı da kişinin genel durumuna, yaşam kalitesindeki olumsuzluklara ve problemin derecesine bağlı olarak verilir. 

Skolyoz Ameliyatı Nedir? 

Omurgadaki eğriliği düzeltmek ve doğru bir görüntü oluşturabilmek için uygulanan cerrahi yöntem skolyoz ameliyatı olarak adlandırılır. Genellikle bu ameliyat ilerlemiş vakalarda eğrilik derecesinin artması ile tercih edilen bir tedavi yöntemidir.

Uygulanan cerrahi operasyon omurga kemiği üzerinde bir müdahale gerçekleştirerek vida, greft, kanca ve metal çubuk gibi materyallerin kullanılması ile sağlanır. Ana amaç omurganın normal bir yapıya tekrar kavuşması ve bu sayede de omurgadaki omurların doğru bir hiza ile dizilmesinin sağlanmasıdır. Detaylı bir uzman doktor muayenesi gerçekleştirilerek eğer eğrilik derecesi yüksek bir noktaya ulaşmış ise diğer tedavilerin etkin bir sonuç oluşturmayacağı görüldüğünde ameliyat kararı verilebilir. 

Skolyoz probleminde hastalarda en yaygın şekilde kullanılan tedavi yöntemleri arasında fizik tedavi ile birlikte uygulanan egzersizler ve korse kullanımı gibi yöntemler yer alır. Çünkü her zaman öncelikli olarak cerrahi dışı tedavi yöntemler tercih edilir ve bu yöntemler ile sonuç elde edilemediğinde ise skolyoz ameliyatı uygulaması ön plana çıkabilir. Genellikle kişide ameliyat dışı yöntemler eğrilik üzerinde bir etki oluşturmayıp, daha fazla artışı engelleyemiyorsa ameliyat gerekebilir. 

Cerrahi uygulama için hastanın genel sağlık durumunun uygun olması, eğrilik derecesinin belirli bir seviye üzerine ulaşmış olması ve bu eğrilik probleminin vücuttaki doku ya da organları etkilemesi önemlidir. Çünkü uzun ve zorlu bir ameliyat süreci ile karşılaşılırken, ameliyat sonrasında uzun bir iyileşme süreci de yaşanacaktır ve bu duruma karşı hazırlıklı olunmalıdır. Ameliyatın ertesinde uzun bir dönem fizyoterapi uygulamalarına devam edilmesi ve egzersizleri sürdürerek, omurga ve çevresindeki kasların güçlendirilmesi gibi ayrıntılar yer alır. 

Skolyoz Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Ameliyat hastanın yaşadığı problemin boyutuna ve yaşına bağlı olarak omurgayı sabitleme işlemi mantığı ile gerçekleştirilir. Metal çubuklar ve vidalar vasıtasıyla omurganın belirli bir hiza ile sabitlenmesini sağlarken, farklı ameliyat yöntemleri kullanılabilir. 

Hastalarda yaş ve yaşanan skolyoz probleminin boyutuna göre skolyozun türleri ve buna göre uygulanacak ameliyatın yöntemleri de değişiklik gösterebilmektedir. Örnek olarak kesin bir nedeni bulunmayan şekilde çoğu zaman ergenlik döneminde ve genellikle de kız çocuklarında büyüme sürecinde idiopatik skolyoz ile karşılaşılabilir. Bazı hastalarda doğuştan kemik kusurları nedeni ile konjenital skolyoz görülebilir. Yine nöromüsküler skolyoz ise özellikle serebral parsi gibi kas ve sinir hastalıkları yaşayan çocuklarda bu hastalığın etkisi ile ortaya çıkabilir. 

Değişen skolyoz türleri ameliyat uygulamasında da değişen yöntemlerin ortaya çıkması ihtiyacına neden olmaktadır. Günümüzde skolyoz ameliyatı uygulamalarında 3 farklı boyut ile düzeltme ve dengeyi kalıcı bir şekilde oluşturma hedefi yer alır. Son yıllarda yaygın bir şekilde uygulanan yöntemler ve değişen füzyon işlemleri ile omurga düzeltme yapılabilmektedir. Bilinen uygulama yöntemleri ise aşağıdaki çeşitler ile ifade edilebilir. 

• Anterior terakoskopik füzyon olarak ifade edilen yöntemde çok küçük kesiler oluşturularak torasik eğrilik derecesinin düzeltme işlemi yapılabilir. 
• Bazı çocuklarda uygulama yaşa bağlı olarak gerçekleştirilirken, özellikle 10 yaş altındaki çocuklarda büyüme dostu yani yaş arttıkça güncellenebilen bir cerrahi yöntem açısından growing rod, manyetik rod ya da schilla gibi seçenekler kullanılabilir. 
• Posterior spinal füzyon uygulamalarında rot ve segmental pedikül vida kullanımı sayesinde düzeltme gerçekleştirilebilir. 
• Vertebral body tethering (VBT) uygulamasında ise ilerleyen yaştaki hastalarda füzyon uygulanmadan omurgada esneklik sağlanır. 

Skolyoz Ameliyatı Kaç Yaşına Kadar Yapılır?

Genel çerçevede skolyoz ameliyatı yaş sınırı için herhangi bir yaş aralığından bahsetmek doğru değildir. Çünkü her yaşta ameliyat uygulanması mümkün olmak ile birlikte genç ve ergenlik döneminde yapılan işlemlerde eğrilik daha esnek bir yapıya sahip olduğundan dolayı daha güçlü bir düzelme ve iyileşme elde edilebilir. Genellikle de gelişim çağındaki çocuklarda büyüme tamamlanmadığı için spinal füzyon yerine özel çubuklar kullanımı ile ortalama her yaş dönemi ile birlikte çubuk uzatma sayesinde omurgaya destek verilme avantajı da devam ettirilir. 

İpli skolyoz ameliyatı olarak ifade edilen yöntem özellikle çocuklarda kullanımı son yıllarda giderek popülerleşmiş bir yöntem olarak özellikle ergenlik çağında daha yaygın tercih edilmektedir. Ülkemizde de popüler bir yöntem olan bu sistemde kapalı cerrahi için endoskopik uygulama yapılırken, tek taraflı bir şekilde omurga vidalanır ve içeriden çok güçlü bir ip materyali geçirilir. Daha sonrasında eğriliğin tersi yönünde germe uygulanarak eğrilik düzeltilir. Bu yöntemin daha çok çocuklarda tercih edilmesi ile birlikte omurga üzerinde farklı bir füzyon yani dondurma işlemi uygulaması da yapılmaz. 

Dinamik bir süreç olan ipli ameliyat sürecinde erken dönemde yüksek oranda bir düzelme elde edilirken, büyüyen yaş ile birlikte tamamen düzelme fırsatı da bulunabilmektedir. Ortaya bir altın standart konulurken, açık ameliyat yöntemine göre hareketli bir omurga avantajı elde edilir. Ana mantıkta omurganın büyümesinin yönlendirilmesi vasıtasıyla eğrilik ortadan kaldırılırken, kamera yöntemi ile omurgaya ulaşılır ve çok küçük göğüs kenarı kesiler vasıtasıyla içeriye kameralar girer. Bu yöntemde de uygulama yaş sınırı olmadan imkan sağlasa da özellikle büyüme dostu yapısı ile çocukluk çağında daha fazla ön plana çıkabilmektedir. 

Skolyoz Ameliyatı Riskleri Nelerdir?

Cerrahi operasyonlar kendi içerisinde risk barındırabildiği gibi skolyoz ameliyatı ile ilgili ifade edilebilecek riskler arasında da enfeksiyon ihtimali, sinir hasarı, kanamalar ve yeniden omurga eğilmesi sayılabilir.

Cerrahi riskler her operasyonda karşılaşılabilecek bir yapıya sahip olurken özellikle hem cerrahi ekip hem de hastanın dikkatli davranışları ve doğru uygulamalar risk faktörlerini çok düşük bir noktaya taşır. Bugün korkulan noktalardan biri olan skolyoz ameliyatı ölüm riski çok düşük bir ihtimal oluşturduğu gibi neredeyse yok denilebilecek kadar da düşük bir risktir. Çok küçük bir ihtimal ile operasyon sırasında bir aksaklık ile karşılaşıldığında görülebilecek olsa da güvenilir bir cerrahi süreçte bu tür riskler ile karşılaşılması gayet zordur. 

Temel olarak akla gelebilecek diğer ameliyat ile ilgili risk faktörlerine bakıldığında ise aşağıdaki listede daha net bir şekilde bu faktörlerin nasıl gelişebileceği ve hangi durumda engellenebileceği ifade edilebilir. 

• Ameliyat sırasında omurgaya müdahale edilirken omurilik ve sinirlere hasar verme ihtimali düşük olsa da çok nadiren görülebilir. Bu durumda telafi edilebilecek şekilde uyuşukluk ve kas problemleri görülebilir. 
• Çok sağlam ve dikkatli bir şekilde cerrahi operasyon gerçekleştirilmediği sürece vida ve metal çubuklar daha sonraki zamanlarda kayma oluşturabilir. 
• Ameliyatın hemen sonraki sürecinde ameliyat yarası bölgesinde enfeksiyon ve kanama gibi riskler görülebilse de ilaç tedavisi ve doktor müdahalesi ile bu faktörler giderilebilir.
• Ameliyat sonrasında iyileşme sürecinde dikkatli davranılmaması, tedavi etkinliklerinin tamamlanmaması ve özensizlik gibi birçok farklı faktör yeniden omurgada eğrilik oluşmasına neden olabilir. 

Skolyoz Ameliyatı Sonrası Yapılması Gerekenler

Ameliyat öncesinde detaylı muayeneler yapılması, birçok faktöre göre ameliyat kararının verilmesi ve sonrasında da ameliyatın uygulanması sürecinde düşük faktörler olarak risk faktörleri ile karşılaşılabilir. Ancak cerrah deneyimine ve özenli bir uygulamaya bağlı olarak bu risk faktörleri ile karşılaşılmadan operasyon süreci tamamlandığında ise skolyoz ameliyatı sonrası birçok dikkat edilmesi gereken önemli nokta bulunmaktadır. 

Ameliyat sonrasında bazen omurga hareketinde kısıtlama ile karşılaşılabilir. Operasyon omurgada bir düzeltme oluşturarak stabil bir durum hedeflerken, ilk uygulanan işlemler omurgada bir kısıtlılık ve sertlik ortaya çıkarabilir. Anestezinin ortadan kalkması ve ilk günden sonrası iyileşmeye başlama sonrasında ise ameliyat etkisini gösterdiğinde bu faktörler ortadan kalkabilir. Genellikle de ameliyat sonrası günlük hareketlere geçiş ortalama 3 hafta sonrasında başlayabilir. 

Skolyoz ameliyatı sonrası hareket kısıtlılığı özellikle nekahet döneminde yatakta geçirilen süreçte atlatılırken, hemen sonrasında destekleyici tedaviler ve yeni bir iyileşme programı oluşturulur. Ameliyat sonrası dönem çok iyi bir şekilde yönetilmesi gereken bir dönemdir ve uygulanan cerrahi yöntem ya da cerrahi yöntemin boyutuna bağlı olarak iyileşme süresi de değişiklik gösterebilir. 

Uzun vadede ameliyat sonrası fiziksel aktiviteler ve günlük hareketlerde dahi dikkat edilmesi gereken birçok farklı ayrıntı yer alır. Örneğin; skolyoz ameliyatı sonrası eğilme gibi bir problem ile tekrardan karşılaşılmaması için ameliyat sonrasındaki fizik tedavi, egzersiz, ilaç kullanımı ve yaşam tarzı değişikliklerine çok fazla özen göstermek gerekir. Çünkü bireyin ameliyat sonrasında yeniden aynı problem ile karşılaşılması bu noktaya dikkat edilmediğinde görülebilecek bir ihtimaldir. Zira bu tarz bir durumda gerekli koşullarda ikinci kez ameliyat uygulaması yapılması dahi seçilebilmektedir.

Skolyoz Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci

İyileşme süreci ameliyat sonrasında en önemli süreç olarak görülürken; bu süreçte her ayrıntıya özen göstermek ve dikkatli davranmak gerekir. Örnek olarak ameliyat sonrasında yatış pozisyonuna dahi dikkat etmek gerekirken, omurgayı zorlamamak önemlidir. İyileşme sürecinde yara bakımına özen göstermek ve belirtilen takvimde doktor kontrollerini aksatmamak gerekecektir. 

Ameliyat sonrası ameliyatın boyutuna ve hastanın yaşı gibi faktörlere göre genellikle 2-3 haftalık bir süreçte iyileşme sağlanırken, bazı hastalarda birkaç aylık bir iyileşme süreci ile de karşılaşılır. Bu sürecin genellikle ilk haftası hastanede gözetim altında devam eder ve sonrasında düzenli doktor kontrolü talep edilir. Hastane sonrasındaki evde geçirilen iyileşme döneminde de beslenmeye dahi dikkat ederek özellikle hem protein hem de Kalsiyum açısından zengin balık, et ve tavuk gibi gıdalar tüketmek gerekir. Ayrıca vitamin alımlarına da özen göstermek önemlidir. 

Sportif aktivitelere başlanabilmesi ve özellikle çocukluk çağında ameliyat sonrası aktif bir yaşama dönülmesi için doktor kontrolleri ile net bir karar verilmesi gerekir. İlk etapta fizik tedavi ve egzersizler hareketliliği arttırsa da skolyoz ameliyatı sonrası spor açısından özellikle 6 ay gibi bir süre geçmesi risk faktörlerinin de ortaya çıkmamasını sağlayabilir. Ameliyat sonrasında günlük egzersizler ile omurga sağlığını korumak, yüzme ve pilates gibi sporlar ile vücudu rahatlatmak, yıllık takipler ile omurga dengesini koruyacak şekilde davranmak gerekecektir. 

Skolyoz ameliyatı uzun ve zorlu bir süreç oluştursa da ameliyat sonrası tüm ayrıntılara ve doktor tavsiyelerine dikkat edilmesi sürecin başarılı bir şekilde atlatabilmesini sağlar. İyi beslenme, düzenli egzersizler, fiziksel aktivitelere dikkat edilmesi, doğru uyku pozisyonu ve yürüyüş tarzına dahi özen gösterilmesi gibi ayrıntılar iyileşme sürecini başarılı bir şekilde yürütmeyi sağlayabilir. Özellikle büyüme çağında gerekli özenin gösterilmesi, yetişkinlikte de etkin bir sağlıklı sonucun elde edilmesine yardımcı olabilir. 

Skolyoz ameliyatı hakkındaki tüm sorularınız için bizimle iletişime geçebilir, Prof. Dr. Çağlar Yılgör ve ekibinden hemen randevu alabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular