Boyun Fıtığı

Boyun fıtığı, omurgamızda yer alan kıkırdak disklerin yırtılarak sinir köküne ya da omuriliğe baskı yapması durumudur. Özellikle günümüzde telefon ve bilgisayar kullanımının en üst düzeye ulaşmasıyla beraber; genç yaşta boyun fıtığının görülme sıklığı da artış göstermiştir.

Başlangıçta basit bir boyun ağrısı olarak kendini gösterse de, tedavi edilmediğinde kollarda güç kaybı, uyuşma ve hatta yürüme zorluğuna yol açabilen ciddi bir omurga sorunudur. Erken tanı ve doğru tedavi planlaması ile hastalarımızın büyük çoğunda ameliyatsız yöntemlerle başarılı sonuçlar elde edilmektedir.

Boyun Fıtığı Nedir?

Boyun fıtığı tıbbi adıyla servikal disk hernisi, boyun omurları arasındaki disklerin hasarlanması sonucu oluşan bir durumdur. Servikal omurgamız 7 adet omurdan oluşmaktadır. Bu omurlarımız arasındaysa disk adı verilen yapılar yer almaktadır.

Boyun fıtığı ise omurlar arasında yastıkçık görevi gören jel kıvamındaki disklerin, dış katmanındaki yırtılma sonucu iç çekirdeğin dışarıya taşmasıdır. Boyun omurgamız, başımızın ağırlığını taşıyan ve geniş hareket kabiliyeti sağlayan omurlardan oluşur. Bu omurlar arasındaki diskler, hem hareketliliği sağlar hem de omurgaya binen yükleri emer.

Zamanla veya travma sonucu bu disklerden biri hasar gördüğünde, içindeki yumuşak kısım dışarıya doğru kabarır veya yırtılarak dışarı çıkar. Bu taşan disk materyali, hemen arkasında yer alan omurilik kanalına veya sinirlerin çıktığı foramen adı verilen deliklere doğru baskı yapar. Bu baskı sinir iletimini bozarak o sinirin sorumlu olduğu bölgede (kol, omuz, el) ağrı, uyuşma ve güç kaybına neden olur.

Boyun fıtığı en sık, boynun en hareketli bölgeleri olan C5-C6 ve C6-C7 seviyelerinde görülmektedir. Fıtıklaşma, diskin hafifçe kabarmasından boyun fıtık patlaması olarak bilinen duruma kadar farklı seviyelerde olabilir. Boyun fıtık patlaması belirtileri yaşandığında yüksek düzeyde bir ağrı ve bası ortaya çıkar.

Boyun Fıtığı Neden Olur?

Boyun fıtığının oluşmasında birçok faktör rol oynamaktadır. En sık karşılaşılan nedenler ve risk faktörlerini şu şekilde sıralamak mümkündür:

Dejeneratif değişiklikler yaşlanma ile birlikte kaçınılmazdır. Diskler zamanla su kaybeder, esnekliklerini yitirir, çatlamalar oluşur. Bu dejenerasyon süreci 30 yaş civarında başlar ve ilerleyen yaşlarda artar. Disk yüksekliğinde azalma, elastikiyette kayıp meydana gelmektedir.

Travma ve yaralanmalar ani boyun fıtığına neden olabilmektedir. Trafik kazaları, düşmeler, spor yaralanmaları disk yapısında hasara yol açmaktadır. Özellikle ani hareketler disk yırtılmasına neden olmaktadır. Postür bozuklukları ve yanlış kullanım alışkanlıkları da önemli etkenlerdendir.

• Uzun süre bilgisayar başında çalışma
• Telefona bakarken başın öne eğik tutulması
• Yanlış yastık kullanımı
• Kötü oturma pozisyonu
• Ağır yük kaldırma

Mesleki faktörler de risk oluşturmaktadır. Sürekli araç kullananlar, ağır işçiler, boynu sürekli aynı pozisyonda tutanlar, diş hekimleri, berberler gibi meslek gruplarında daha sık görülmektedir.

Diğer risk faktörleri arasında sigara kullanımı, genetik yatkınlık, obezite, romatizmal hastalıklar sayılabilmektedir. Stres ve psikolojik faktörler de kas gerginliği yaratarak disk üzerindeki baskıyı artırmaktadır.

Boyun Fıtığı Belirtileri Nelerdir?

Boyun fıtığının belirtileri fıtığın yerleşim yerine, büyüklüğüne ve sinir basısının derecesine göre değişkenlik göstermektedir. En sık görülen şikayetler şu şekildedir:

Boyun ağrısı en yaygın bulgudur. Ağrı boyun arkasında, ense bölgesinde, omuzlar arasında hissedilmektedir. Hareketle artan, istirahatle azalan karakterdedir. Bazen keskin, bazen künt ağrı şeklinde olabilmektedir.

Kola yayılan ağrı ise sinir basısının göstergesidir. Dolayısıyla boyun fıtığı kola vurur mu sorusunun cevabı evettir. Ağrı omuzdan başlayarak kol, dirsek, el ve parmaklara kadar yayılabilmektedir. Genellikle tek taraflıdır.

Nörolojik bulgular ise şu şekildedir:

• Uyuşma ve karıncalanma hissi
• El ve parmaklarda güç kaybı
• İnce el becerilerinde azalma
• Refleks değişiklikleri
• Kas erimesi (ileri vakalarda)
• Baş dönmesi ve dengesizlik
• Kulak çınlaması
• Boyun hareketlerinde kısıtlılık
• Boyunda tutulma hissi

İlerlemiş boyun fıtığı belirtileri ise şu şekildedir:

• Yürüme bozuklukları
• Denge kaybı
• Mesane ve bağırsak kontrolünde bozulma
• Her iki kolda güçsüzlük
• Omurilik basısı bulguları

Boyun Fıtığı Nasıl Geçer?

Boyun fıtığının tedavisi için öncelikle doğru tanı konulması gerekmektedir. Boyun fıtığı nasıl anlaşılır sorusunun cevabı detaylı muayene ve görüntüleme yöntemleri ile mümkündür. MR görüntüleme tanıda mutlaka gereklidir.  Boyun bölgesini zorlayan hareketlerden kaçınmak ve gerektiğinde kısa süreli dinlenmek tedaviye yardımcı olur.

• Ağrı kesici ve anti-inflamatuar ilaçlar, boyun ağrısını ve iltihabı azaltır.
• Kas gevşetici ilaçlar, boyun kaslarındaki spazmları hafifleterek hareketi kolaylaştırır.
• Kortizon veya epidural steroid enjeksiyonları, sinir köklerindeki iltihabı ve baskıyı azaltır.
• Fizik tedavi programları, boyun kaslarını güçlendirir ve omurga hareketliliğini artırır.
• Doğru duruş ve ergonomik önlemler, omurga üzerindeki baskıyı azaltır ve belirtileri hafifletir.
• Masaj, akupunktur ve sıcak-soğuk uygulamaları, ağrının geçici olarak azalmasına yardımcı olur.
• Düzenli yürüyüş ve düşük tempolu aerobik egzersizler, omurga sağlığını destekler.
• Boyun ve omuz germe hareketleri, kas gerginliğini azaltır ve hareketi kolaylaştırır.
• Uygun yastık ve yatak kullanımı, uyku sırasında boyun bölgesinin doğru pozisyonda kalmasını sağlar.
• Sakin olmak, sinir ve stresten uzak kalmak ve gevşeme teknikleri, kas gerginliğinin önlenmesine katkıda bulunur.

İleri düzey vakalarda cerrahi müdahale ile sinirler üzerindeki baskı ortadan kaldırılır ve belirtiler kalıcı olarak hafifletilir. Boyun fıtığı ameliyatsız geçer mi sorusu da sıkça sorulmaktadır. Vakaların %80-90’ı cerrahi olmayan tedavi seçenekleri ile düzelmektedir.

Boyun Fıtığı Tedavisi

Boyun fıtığı tedavisi hastanın şikayetlerinin şiddetine, nörolojik muayene bulgularının varlığına ve servikal MRG sonuçlarına göre kişiye özel olarak planlanır. Boyun tedavisindeki amacımız sinir ve omurilik üzerindeki baskıyı azaltmak, ağrıyı gidermek, varsa nörolojik kaybı geri döndürmek, fonksiyonları korumak ve hastanın yaşam kalitesini artırmaktır.

Tedavi seçenekleri ameliyatsız ve cerrahi olarak ikiye ayrılır. İlk tercih, miyelopati veya ciddi güç kaybı olmadığı sürece her zaman ameliyatsız yöntemlerdir:

Akut ve şiddetli ağrılı dönemde, sinir kökündeki ödemi ve inflamasyonu azaltmak için ilaçlar (NSAID’ler), ağrı kesiciler ve kas spazmını çözmek için kas gevşeticiler reçete edilebilir.

Çok şiddetli ağrı dönemlerinde 1-2 günü geçmeyecek istirahat ve bazen yumuşak boyunluk kullanımı önerilebilir. Ancak uzun süreli boyunluk kullanımı kasları zayıflattığı için tercih edilmez.

Ameliyatsız tedavinin odağında her zaman fizik tedavi vardır. Uzman fizyoterapistler eşliğinde manuel terapi, traksiyon, TENS, ultrason, lazer ve derin doku masajı gibi yöntemler uygulanarak kas spazmı çözülür ve sinir üzerindeki baskı hafifletilir.

Diğer tedavilere yanıt vermeyen şiddetli kol ağrısı durumunda, görüntüleme eşliğinde doğrudan sinir kökünün etrafına steroid ve lokal anestezik enjeksiyonu yapılabilir. Bu işlem, sinirdeki ödemi hızla çözerek ağrıyı belirgin şekilde hafifletir ve fizik tedaviye devam etme imkanı sağlar

Boyun Fıtığı Tedavisi Egzersizleri

Boyun fıtığı tedavisi egzersizlerini uygun hastalarımızda tedaviyi tamamlayan bir unsur olarak görürüz. Ayrıca bu egzersizler fıtığın tekrarlanmasını da önleyebilmektedir. Ancak uyarmakta fayda vardır, bu egzersizler mutlaka bir hekim veya fizyoterapist gözetiminde, akut ve şiddetli ağrılı dönem (ilk birkaç gün) geçtikten sonra başlatılmalıdır.

• Yanlış zamanda veya yanlış yapılan bilinçsiz egzersizler, fıtığın durumunu ve sinir basısını kötüleştirebilir. Tedavide sıkça kullanılan egzersiz grupları şunlardır:
• Başı hareket ettirmeden, avuç içiyle başın yanlarına, alına ve arkasına hafifçe direnç uygulayarak boyun kaslarını 5-10 saniye kasmak ve gevşetmek.
• Sırt dik bir şekilde otururken veya ayaktayken, çeneyi geriye doğru çekerek (başparmağı çeneye koyup iterek) boynu düzleştirmek ve başı omuzların üzerine geri getirmek.
• Omuzları geriye atarak iki kürek kemiğini birbirine yaklaştırmak ve 5 saniye tutmak.
• Özellikle gergin olan trapez (boyun-omuz arası) ve skalen kasları (boynun yanları) nazikçe esnetmek.

Bu egzersizler tek başına bir tedavi olarak görülemez ancak destekleyici rol oynayabilir.

Boyun Fıtığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Boyun fıtığı ameliyatı için günümüzde kullanılan standart ve modern teknikler mevcuttur. Ameliyatın amacı, sinir ve omurilik üzerindeki baskıyı güvenli bir şekilde kaldırmaktır. Ameliyat için birden fazla teknik bulunmaktadır. Hastamızın sağlık durumuna, fıtığın yerleşimine ve diğer faktörlere dikkat ederek uygulanacak tekniği belirlemekteyiz. En sık uyguladığımız teknikler aşağıda yer almaktadır:

Anterior Servikal Mikrodiskektomi ve Füzyon (ACDF)

En sık uygulanan yöntem ACDF yöntemidir. Boynun ön tarafından, genellikle cilt kıvrımlarına paralel küçük (2-3 cm) bir kesi ile girilir. Hassas dokular ekarte edilerek omurgaya ulaşılır.

• Ameliyat mikroskobu altında, fıtıklaşan disk materyali ve sinire bası yapan kireçlenmeler tamamen temizlenir.
• Boşalan disk mesafesine cage adı verilen, kemikleşmeyi sağlayan özel bir implant ve/veya kemik grefti yerleştirilir.
• Bazen bu yapı, önden küçük bir plak ve vidalarla desteklenir.
• Bu işlem, baskıyı tamamen kaldırır ve iki omuru birbirine sabitler.

Servikal Disk Protezi (Yapay Disk)

Özellikle genç yaşta boyun fıtığı olan, tek seviyeli fıtığı bulunan ve omurlarında ciddi kireçlenme olmayan uygun hastalarda tercih edilen bir yöntemdir. ACDF gibi boynun önünden girilir, fıtık temizlenir ancak omurları sabitlemek yerine, araya boynun doğal öne-arkaya ve yana eğilme hareketini taklit eden hareketli bir yapay disk protezi konulur.

Bu sayede o segmentin hareketliliği korunmuş olur ve komşu disklerin gelecekte bozulma riski azaltılabilir.

Posterior Servikal Foraminotomi

Eğer fıtık merkezi değil de sadece yana, sinir kökünün çıktığı foramen deliğine doğru basıyorsa, boynun arkasından (enseden) yaklaşık 1.5-2 cm’lik bir kesiden girilerek, mikroskop veya endoskop yardımıyla sinir kökünün geçtiği kanal genişletilir ve sadece sinire basan fıtık parçası temizlenir. Bu yöntemde füzyon veya protez gerekmez.

Ameliyat sonrası hastalar genellikle aynı gün veya ertesi gün ayağa kalkabilir ve 1 gece hastanede kaldıktan sonra taburcu edilir. Başarı oranı yüksek ve komplikasyon riski düşük olan bu ameliyatlar sayesinde hastalar, kola vuran ağrıdan anında kurtulur ve nörolojik kayıpları varsa iyileşme süreci başlar.

Boyun fıtığı, yaşam kalitesini ciddi şekilde düşüren ancak modern tıp yöntemleriyle büyük oranda tedavi edilebilen bir rahatsızlıktır. Ağrıyı, özellikle de kola yayılan ağrı ve uyuşmayı görmezden gelmek, sinir dokusunda kalıcı hasarlara yol açabilir. Erken tanı ve kişiye özel planlanmış bir tedavi ile günlük yaşama ağrısız ve fonksiyon kaybı olmadan dönmek mümkündür.

Boyun fıtığı, günümüz alışkanlıklarının bize getirdiği ancak tedavisi mümkün olan yaygın bir sağlık sorunudur. Erken tanı, doğru postür alışkanlıkları ve uygun tedavi yaklaşımı ile hastalarımızın tamamına yakınında başarılı sonuçlar elde edilmekte ve yaşam kaliteleri artırılmaktadır. Hastalarımız için en güncel ve etkili tedavi yöntemleri kişiye özel olarak planlamaktayız. Detaylı bilgi ve randevu için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular